Op het Rietschans College zien ze dagelijks wat er gebeurt wanneer een leerling eindelijk op de juiste plek zit
Inclusief onderwijs staat steeds vaker op de agenda. Tijdens de Week van het Inclusief Onderwijs praten scholen, beleidsmakers en onderwijsprofessionals over hoe onderwijs toegankelijker kan worden voor alle leerlingen. Op het Rietschans College in Ermelo, onderdeel van ’s Heeren Loo Onderwijs, speelt die vraag elke dag. Niet als project of themaweek, maar in de dagelijkse praktijk van het onderwijs.
Locatiedirecteur Eugene Braams ziet regelmatig leerlingen binnenkomen die al een lange schoolroute achter de rug hebben: jongeren die in het reguliere onderwijs vastlopen of daar simpelweg niet tot hun recht komen. “Wij proberen er te zijn voor leerlingen die niet passen in het regulier. Binnen de grenzen van wat wij kunnen, doen we wat daar nog niet lukt.”
“Inclusief onderwijs begint niet bij beleid of systemen, maar bij iets fundamentelers: het gevoel dat je welkom bent op school.”
Inclusie begint bij het gevoel dat je erbij hoort
Voor veel leerlingen die op het Rietschans College starten, is school lange tijd geen vanzelfsprekende plek geweest. Sommigen hebben thuisgezeten. Anderen hebben meerdere scholen geprobeerd voordat ze hier terechtkwamen. Dat laat sporen na. “Die leerlingen hebben een verleden. Er zit al een stukje beschadiging. Als je dan op een plek komt waar je voelt dat je ergens mag zijn, dan geef je ze een basis.”
Deze basis is volgens Eugene onmisbaar. “Pas wanneer leerlingen zich veilig voelen, ontstaat er weer ruimte om te leren. Inclusief onderwijs betekent voor mij dan ook in de eerste plaats dat leerlingen niet buitengesloten worden om wie ze zijn of hoe ze zich gedragen.”
Waarom kleinschaligheid zo belangrijk is
Het Rietschans College telt ongeveer 150 leerlingen. Dat maakt de school overzichtelijk en persoonlijk. Docenten kennen hun leerlingen goed en leerlingen kennen hun docenten. Ook ondersteunend personeel is zichtbaar in de school. “Je ziet elkaar vaker. Je weet wie je tegenover je hebt.”
Voor leerlingen die gevoelig zijn voor prikkels of spanning kan dat het verschil maken tussen vastlopen en verder kunnen. “Het gevoel van overzicht en veiligheid is belangrijk. Dat leerlingen weten: ik weet wie ik tegenkom en anderen weten wie ik ben.”
Ruimte geven wanneer dat nodig is
Leerlingen nemen hun eigen uitdagingen mee naar school. Concentratieproblemen, spanning of overprikkeling kunnen ervoor zorgen dat een les soms even te veel wordt. Daar wordt in de school bewust rekening mee gehouden. “Die leerlingen hebben soms nodig dat ze even uit een les kunnen lopen. Dat iemand ze opvangt, of dat ze even een rondje buiten doen.” Voor sommige jongeren is zo’n korte onderbreking precies wat nodig is om daarna weer verder te kunnen.
Onderwijs en zorg horen bij elkaar
Bij ’s Heeren Loo Onderwijs werken onderwijs en zorg nauw samen. Volgens Eugene is die combinatie essentieel om leerlingen echt verder te helpen. “Onderwijs en zorg kunnen eigenlijk niet zonder elkaar.”
Leerlingen komen namelijk nooit alleen naar school. Achter iedere leerling staat een netwerk van ouders, familie en soms hulpverleners. Daarom wordt er intensief samengewerkt met iedereen die betrokken is bij de ontwikkeling van een leerling. “Het systeem om de leerling heen speelt altijd mee. Het samenwerken, samen zien en samen doen helpt om leerlingen verder te brengen.”
Op zoek naar de route die bij een leerling past
Wanneer een leerling start op het Rietschans College wordt meteen gekeken naar de toekomst. Niet volgens één vast pad, maar op basis van wat bij die leerling past. “We zoeken vanaf het begin naar de best passende uitstroombestemming.”
Leerlingen volgen zoveel mogelijk een regulier onderwijsprogramma. De school biedt diplomagericht onderwijs op vmbo- en havo-niveau. Dat geeft duidelijkheid en perspectief voor leerlingen en ouders. Maar succes kan er ook anders uitzien. “Je hebt ook leerlingen die misschien geen diploma halen, maar wel goed terechtkomen.”
Voor Eugene zit de echte winst uiteindelijk in waar een leerling terechtkomt: “Niet iedereen volgt hetzelfde pad, maar het belangrijkste is dat jongeren een plek vinden waar ze zich prettig voelen en verder kunnen.”
Inclusief onderwijs vraagt om maatwerk én duidelijke grenzen
Inclusie betekent volgens Eugene niet dat alles mogelijk is. Ook binnen het speciaal onderwijs zijn er duidelijke kaders. “Als iemand bijvoorbeeld niet het vermogen heeft om een havo-opleiding te doen, dan moet je dat niet doen.”
Tegelijkertijd krijgen leerlingen vaak meerdere kansen om zich te ontwikkelen. “De hoeveelheid kansen die leerlingen bij ons krijgen is soms best groot.” Juist die combinatie van structuur, realisme en maatwerk helpt leerlingen om stappen vooruit te zetten.
Wil jij werken met deze doelgroep?
Bij ’s Heeren Loo Onderwijs werken docenten en begeleiders die geloven dat elke leerling een plek verdient waar hij of zij tot leren kan komen. Wil jij werken met jongeren die soms nét iets meer nodig hebben om vooruit te komen?